iranpack-faslnameh-520

ضرورت توجّه به مدیریت در صنعت بسته بندی

مصطفی امام پور
کارشناس ارشد حفاظت و اصلاح چوب، مدیر کمیته استاندارد، مرکز مطالعات و پژوهش­های لجستیکی.

چکیده
بسته¬بندی یک مفهوم مطلق نیست بلکه نسبی است یعنی ذات و کیفیت آن وابسته‌ به چیز دیگری است. بر همین اساس، بسته¬بندی محدود به یک علم و رشته نبوده و از جمله علومی می¬باشد که وابستگی کامل به مجموعه علوم مهندسی، مدیریتی و انسانی دارد. در این مقاله نیز سعی شده با بیان موضوعات مرتبط و تأثیرگذار در سلامت بسته¬بندی و رضایت¬مندی مصرف¬کننده، ضرورت اهمیت و توجّه به نگرشی فرآیندی در ایجاد یک بسته¬بندی مطلوب را بیش از پیش به مدیران شرکت¬های بزرگ و بنگاه¬های کارآفرین گوشزد نماید. افزایش رقابت میان تولید¬کنندگان محصول، مبتنی بر بیان کیفیت برتر محصولات، امروزه به ذهن مدیران بازاریابی و فروش مورد توجّه می¬باشد تا جایی که برای سودآوری بیشتر توجّهی ویژه به ظاهر بسته¬بندی کالاها دارند. برای دسترسی به این هدف، داشتن نگاهی فرآیندی، برای شرکت¬های بزرگ از ضروریات به شمار می¬رود. امروزه در کشورمان نگرش فرآیندی به صنایع بسته¬بندی، بسیار بیشتر از گذشته احساس می¬گردد. تنگناهای اقتصادی موجود، کاهش نقدینگی و سرمایه¬های در گردش واحدهای تولیدی، کاهش منابع تأمین¬کننده درآمدهای ملّی، همه و همه ضرورت اهمیت بیشتر یک مدیریت فرآیندی را در صنعت بسته¬بندی موجب می¬شود، لذا در این مبحث سعی شده است تا اهمیتی بیش از پیش به ضرورت نگرش فرآیندی در حوزه بسته¬بندی داده شود.

واژه های کلیدی
مدیریت بسته¬بندی، اقتصاد، روش، بسته

۱- مقدمه
بسته بندی یک جزء اساسی از روش های اقتصادی – اجتماعی و ارز آوری دولت¬ها محسوب می¬شود و حلقه ای مهم بین صنعت و بازرگانی از یک سو و مصرف کننده از سوی دیگر را تشکیل می دهد. مدیریت نوین بسته¬بندی در جهان امروز توانسته است با اتکا به اصول علمی خود چنان نظمی به پهنه آشفته صنعت بسته¬بندی امروز بدهد و در تبادلات و رکودهای اقتصادی که هر چند مدّت گریبان¬گیر جامعه¬ای می¬شود، با ارسال محصولات از یک قارّه به قارّه¬ای دیگر کمک نماید، لذا اقداماتی پیشگیرانه بر مبنای مدیریت صحیح استفاده از مدل¬های جدید فرآیندی به منظور جلوگیری از چنین پیامدهایی قابل ارائه می¬باشد.
از سال۱۹۹۰ افزایش تقاضا برای بسته¬بندی، به ویژه در زمینه مسائل زیست محیطی بسته¬بندی معطوف شد و در دسامبر ۱۹۹۴ اتحادیه اروپا پیشنهاد برای دستور¬العمل استاندارد بسته¬بندی را پذیرفت. هدف از این دستورالعمل، به حداقل رساندن زباله¬های بسته¬بندی، استفاده مجدّد و بازیافت مواد به طوری که کمتر به دفع نهایی منجر شود، بود. لذا به جرأت می¬توان اذعان داشت که بحران¬های اقتصادی در کشورهایی که از چنین روش¬هایی بهره می¬گیرند کمتر و یا در حیطه¬ای محدودتر و کوتاه مدّت با چنین مشکلات اقتصادی روبرو خواهند شد. افزایش جهانی¬سازی، سازمان¬ها را مجبور کرده است که به بازبینی و باز تعریف از مواردی که به ایجاد مزیت رقابتی آن¬ها کمک می¬کند بپردازند. در محیطی که بمباران آگهی، ترفیعات و تخفیفات هفتگی و یا حتّی روزانه صورت می¬گیرد و کیفیت محصولات خروجی از خطوط تولید شرکت¬ها همگرایی شگفت¬آوری را تجربه می¬کند، اهمیت مبحث بسته¬بندی را بیش از پیش آشکار می¬سازد و توجّه و بازاندیشی در سازوکارهای آن را ضرورتی غیر قابل انکار معرفی می¬نماید.
بسته بندی، فرآیندی است که از طریق آن یک محصول را با لفاف های قابل رؤیت به گونه ای پوشش می دهند که تمام قسمت ها را به منظور انجام مأموریت خود برای حفظ و ذخیره¬سازی تا زمان رسیدن به دست مصرف¬کننده همانند پوسته¬ای در بر می گیرد. در این زمینه می¬توان از مثال¬هایی فرآیندی که دارای اجزای زیر فرآیندی می¬باشند به چند مورد کاربردی آن اشاره کرد. امروزه معمولاً در فنّاوری های پیشرفته از جمله: وکیوم کردن، کالا را بر روی یک ورقه پرمنفذ با حائل محکم قرار داده و سپس فیلم حرارت داده شده بر روی آن قرار می گیرد. به دنبال آن محیط خلأ ایجاد می شود تا فیلم محکم بر روی تمام قسمت های کالا کشیده شود. در بسته بندی یک ظرف ویژه، منحصراً برای محافظت از محتویات داخل ظرف، این موضوع مهم تلقی می شود و استفاده از آن در حین جابه جایی، ذخیره سازی، انتقال و باز شدن توسط مصرف کننده قابل مشهود می باشد. همچنین از بسته بندی برای محافظت از انباردار، متصدّی همراه کالا و تجهیزات در مقابل مواد خطرناک باید پیش بینی های لازم صورت گیرد. بسته هایی از این قبیل، معمولاً دارای سامانه¬های جذب انرژی، کنترل کننده و دیگر خواص ویژه هوشمند می باشند تا بدین ترتیب جابه جایی، حمل و نقل و بارگیری ممکن، ساده تر و ایمن تر شود. طرح های مهندسی یا موارد مشابه برای توجیه استفاده از شکل، ظرفیت، عملکرد، نوع مواد، مقاوم سازی و روش های ساخت مورد استفاده قرار می گیرند.

۵- منابع
۱٫ اصلانی، م. (۱۳۸۱). «بسته¬بندی و تبلیغات در مراکز فروش». نشر رضائی. تهران .
۲٫ رحیم نیا، ف. علوی، س.م. نجفی سیاهرودی، م.(۱۳۸۷). «نگرش سیستماتیک در مدیریت بسته¬بندی». سومین کنفرانس بین¬المللی مدیریت بازاریابی.
۳٫ براتی چشمه ماهی، ر. (۱۳۷۹). «تعیین مهم¬ترین عوامل مؤثر بر فروش و سهم بازار شرکت آب میوه پاکدیس». پایان نامه(کارشناسی ارشد). به راهنمایی: محمد حقیقی. دانشگاه تهران / دانشکده مدیریت. تهران .
۴٫ امام پور، م.(پاییز ۱۳۸۹). «بسته¬بندی، عامل توسعه تجارت». فصلنامه علوم و فنون بسته¬بندی. سال اول. شماره سوم. ۴۷-۴۰٫
۵٫ امام پور، م.(بهار ۱۳۹۰). «روش¬های بسته بندی قطعات و لوازم حساس الکترونیکی». فصلنامه علوم و فنون بسته-بندی. سال دوم. شماره پنجم. ۳۱-۲۴٫
۶٫ رابینز، ا. (۱۳۷۶). تئوری¬های سازمان: ساختار، طراحی، کاربردها، ترجمه سید مهدی الوانی و حسن دانایان فرد. انتشارات صفار. تهران.
۷٫ امام پور، م.(تابستان ۱۳۹۰). «بسته¬بندی و توسعه منابع انسانی». فصلنامه علوم و فنون بسته¬بندی. سال دوم. شماره ششم. ۳۹-۳۰٫
۸٫ سلمی‌زاده، ا. (۱۳۷۷). ” نقش طراحی در بسته‌بندی به منظور بالا بردن رشد صادرات کشور”. پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس. دانشکده هنر.
۹٫ نورائی، ر. (۱۳۸۴). “قوطی با اشکال متنوع. گرایش روز بازار “. مجلّه صنعت بسته¬بندی. شماره ۷۳٫
۱۰٫ Ampuero, O and Vila, N (2006), “Consumer perceptions of product packaging”, Journal of consumer Marketing, Vol 23/No2 , pp.102–۱۱۴
Blake .S, (2005), Food packaging in a modern world – Management briefing: Technology just – food; pg. 2.
۱۱٫ Rundh, (2005), “The multifaceted dimension of packaging, marketing logistic or marketing tool?” British food journal, Vol 11.
۱۴٫ F.T.S. Chan • H.K. Chan K.L. Choy A, (2006), systematic approach to manufacturing packaging logistics, Manufacturing technology magazine, Vol 28.
۱۵٫ Gonz´alex-Torre PL, Adenso-D´ıaz B, Artiba H (2004), “Environmental and reverse logistics policies in European bottling and packaging firms”. Int J Prod Econ 88(1):95–۱۰۴٫
۱۶٫ J.N. Belcher )2006), “Industrial packaging developments for the global meat market meat”. science journal, Volume 74, Issue 1, Pages 143-148.
۱۷٫ Jahre M, Hatteland CJ (2004). “Packages and physical distribution: Implications for integration and standardization”. Physical distribution logistic management journal, 34(2):123–۱۳۹٫
۱۸٫ Ampuero Olga, Vila Natalia (2006). Consumer perceptions of product packaging journal of consumer management, ISSN 0736-3761: 100-102.
۲۳٫ Porter, Michael E, (2004),” Competitive strategy: techniques for analyzing Industries and competitors”, New York. Harvard.
۲۵٫ Ahmad Aziz Ahmad, Naser Salman, Ahmad (2005). Critical issues packaged food business, British food journal, 107.
۲۶٫ Rundh. B, (2005), “The multi-faceted dimension of packaging: marketing logistic or marketing tool? “British food journal, Vol. 107. No. 9, pp. 670-684.
۲۷٫ Sha Yang, )20 , Can bottles speak volumes? The effect of package shape on how much to buy, Priya raghubir.
۲۸٫ Silayoi. P, Speece. M, (2004),”Packaging and purchase decisions: An exploratory study on the impact of involvement level and time pressure”, British food journal, Vol. 106. No. 8, pp. 607-62.
۲۹٫ Rundh Bo (2005). The multi-faceted dimension of packaging (Marketing logistic or marketing tools), British food journal: 107: 670-681.
۳۱٫ Walsh, C. (2004), Packaging Boosts Consumer demand billboard, General interest module, Vol, No 20, pg. 62.
۳۳٫ Young. S ,(2006), Measuring Success: Using consumer research to document the value of package , Design management review, vol 17,No 2; pp. 60.

آدرس نویسنده
تهران- میدان صنعت – شهرک غرب- خیابان هرمزان- خیابان پیروزان جنوبی – جنب کوچه پنجم – ساختمان اسراء- کمیته استاندارد.

بیشتر بخوانید . . .

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *